Opinie, Markt, Klimaat
13 oktober 2016

Internationale luchtvaart gaat klimaatneutraal groeien

Jos Cozijnsen over de nieuwe internationale CO2-plicht

Na bijna 20 jaar pingpongen na het Kyoto Protocol tussen Klimaatverdrag en het VN-agentschap voor de luchtvaart ICAO heeft de luchtvaart eindelijk een CO2-plicht. De afspraken maken dat de luchtvaart, goed voor ruim 2% van de totale wereldwijde CO2-uitstoot, gaat betalen voor CO2-reductie. Om de mondiale klimaatdoelen te halen moeten andere sectoren extra aan de bak. Het afgesproken systeem is het Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation (CORSIA).

 

Na een problematische en langdurige boarding- en take-off procedure, ligt de luchtvaart eindelijk op klimaatkoers. De 191 landen verenigd in de VN Burgerluchtvaartorganisatie ICAO hebben vorige week op de driejaarlijkse assembly afgesproken dat de sector vanaf 2020 alleen CO2-neutraal mag groeien. Wel met wat mitsen en maren:

§  Nog niet alle landen doen vanaf het begin mee. Dus CO2-neutraal vanaf 2020 wordt nog niet gehaald

§  Het begint met vrijwillige fase; vanaf 2027 wordt het verplicht voor alle landen

§  Er moeten nog afspraken gemaakt worden welke CO2-credits precies gebruikt mogen worden (Emissions Units Criteria); de interne werkgroep CAEP heeft de criteria al wel vastgesteld

§  Er moet nog geregeld worden hoe dubbeltelling van de credits ten opzichte van het Parijs akkoord voorkomen wordt; bijvoorbeeld door het instellen van publieke emissieregisters.

 

In Parijs zijn wel scherpere klimaatdoelen en nationale CO2-doelen afgesproken, maar nog niet voor de luchtvaart. Nu het CO2-systeem is afgesproken wordt in elk geval de sector verantwoordelijk voor haar CO2-emissies en moet ze voor reducties gaan betalen. Maar omdat klimaatneutrale groei niet meteen vanaf 2020 is geregeld en daarmee de 1,5/2 graden doelstelling niet wordt gehaald, zullen andere sectoren extra moeten reduceren.

“Van Madrid naar Casablanca gaat het om maximaal $ 1 per stoel”

Het gat dat gevuld moet met CO2-edits is 7,8 miljard ton CO2, cumulatief van 2021-2040

Je kunt concluderen dat we met zijn allen luchtvaart zo belangrijk vinden, dat we daar extra CO2-ruimte voor willen houden. Minder vliegen lukt nog niet. Ook kun je concluderen dat de kosten van technische maatregelen in de luchtvaart dermate hoog zijn per ton CO2 (meer dan € 100) dat we accepteren dat de CO2-reducties naast de door ICAO afgesproken scherpere CO2-standaard en efficiëntieverbetering, uit andere sectoren als offset gebruikt mogen worden.

 

Dat het begint met een pilot en een vrijwillig systeem is niet zo verwonderlijk en ook niet erg. De meeste landen hebben nog geen ervaring met monitoring van luchtvaartemissies en bij armere landen kan je dat minder goed verplichten. De dekking van het systeem is toch aanzienlijk: het gaat om 64 landen waaronder de EU, VS, China en Brazilië. Samen zijn zij goed voor zo'n 76% van de emissies en meer landen sluiten zich nog aan. Het Parijs akkoord is op zich ook vrijwillig, maar voor de landen die meedoen is het wel verplicht. In het Parijs Akkoord en het ICAO akkoord is afgesproken dat de afspraken regelmatig worden aangescherpt. Verder gaan dan ‘klimaatneutrale groei' is dus mogelijk.

 

Omdat de deelnemende luchtvaartmaatschappijen voor alle passagiers moet betalen vallen de kosten naar schatting van IATA mee: van Madrid naar Casablanca maximaal $ 1 per stoel, van Dubai naar Sydney tussen $ 4,5 en $ 12 per stoel. Maar voor ontwikkelingslanden betekent het wel een miljardensteun voor klimaatprojecten. Veel CO2-credits liggen nog op de plank ontwikkelingslanden - duurzame energie, vergisting, bebossing etc. en er is ruimte voor nieuwe projecten. Eerder dit jaar concludeerde het Stockholm Environment Institute in een studie voor het Wereld Natuur Fonds dat er voldoende CO2-credits met goede kwaliteit en milieu-integriteit zijn om aan de vraag van ICAO te voldoen. De eerste 15 jaar zal zo'n 4,5 miljard aan CO2-credits worden gekocht.

 

Ook wordt verwacht dat de luchtvaart in de toekomst gebruik zal maken van nieuwe type CO2-credits:

§  Die voor bosbescherming: de zogenaamde REDD-credits. Een welkome prikkel, ook vanwege het behoud van biodiversiteit en verbetering van landbouw. Nederlandse bedrijven investeren hier al in

§  Van het in het Parijs Akkoord ingestelde "Social Development Mechanism", de ambitieuzere opvolger van het CDM en http://www.energiepodium.nl/opinie/item/wat-betekent-het-klimaatakoord-voor-emissiehandel

§  CO2-emissierechten van emissiehandelssystemen, zoals van de EU, California en China.

 

Het in 2013 ingestelde Europese emissiehandelssysteem voor de luchtvaart zal blijven bestaan voor de intra-Europese vluchten, maar naar verwachting niet meer voor de vluchten naar en van Europa. Europarlementariërs als Bas Eickhout vinden dat onterecht omdat de EU-systeem strenger is. Maar het EU-systeem geeft wel 85% van de rechten gratis weg en het ICAO-systeem heeft een groter mondiaal effect. 

Jos Cozijnsen is zelfstandig adviseur emissierechten. Meer informatie over hem vindt u op www.emissierechten.nl. Op Twitter is hij actief onder @timbales.

 

 

 

 

 Het aantal emissies boven 2020 dat onder het systeem valt (EDF)